گنجینه عمران

عمرانکده

پدافند غیرعامل
نویسنده : حسین علی - ساعت ۱٢:۳٤ ‎ق.ظ روز ۱۳۸۸/٦/۱٦
 

پدافند (دفاع) غیرعامل (Passive Defence) به معنی کلیه اقدامات و تدابیر با رویکرد غیر تهاجمی و بدون استفاده از تسلیحات نظامی ( رویکرد غیرشروع کننده) می باشد که در جهت کاهش آسیب پذیری ، کمینه نمودن خسارات و تلفات اقتصادی و انسانی و افزایش پایداری ملی در مقابل حملات نظامی دشمن به کار گرفته می شود .

بقیه را در ادامه مطلب ببینید.


پدافند (دفاع) غیرعامل (Passive Defence) به معنی کلیه اقدامات و تدابیر با رویکرد غیر تهاجمی و بدون استفاده از تسلیحات نظامی ( رویکرد غیرشروع کننده) می باشد که در جهت کاهش آسیب پذیری ، کمینه نمودن خسارات و تلفات اقتصادی و انسانی و افزایش پایداری ملی در مقابل حملات نظامی دشمن به کار گرفته می شود . 


- اصول اساسی پدافند غیرعامل چیست ؟ . اصول اساسی اقدامات پدافند غیرعامل استتار ، اختفاء ، پوشش ، فریب ، تمرکز زدایی و پراکندگی ، مقاوم سازی استحکامات و اعلام خطر می باشد . 


- برای مثال اگردر یک پایگاه هوایی با استتار تاسیسات خود ، از بمباران آنها توسط هواپیماهای دشمن جلوگیری کنیم ، پدافند(دفاع) ما از نوع غیرعامل است اما در صورتی که با پرتاب موشک های هوا به هوا به سمت هواپیماهای دشمن ، مانع از بمباران تاسیسات خود شویم ، پدافند ما از نوع عامل می باشد . 


- رابطه پدافند غیرعامل با مهندسی عمران چیست ؟ جهت روشن شدن این رابطه مثالی ذکر می کنم . در فرآیند طراحی و بهره برداری از یک سد مخزنی خاکی ، مهندس مکانیک خاک و پی وظیفه طراحی بدنه سد و مطالعات ژئوتکنیکی طرح را به عهده دارد .مهندس سازه های هیدرولیکی وظیفه طراحی تاسیسات آبی سد از قبیل سرریز ، آبگیر ، حوضچه آرامش و... را به عهده می گیرد . مهندس آب مسئولیت مطالعات هیدرولوژیکی طرح از قبیل تعیین دوره بازگشت طراحی ، تهیه دستورالعمل بهره برداری از مخزن سد با توجه به نیازهای آبی پایین دست و... را دارد . مهندس محیط زیست در تهیه گزارش ارزیابی اثرات زیست محیطی و مطالعات توجیه زیست محیطی نقش فعالی به عهده می گیرد . مهندس زلزله نیز در طراحی دینامیکی سازه سد و مطالعات ساختگاه سد از دیدگاه لرزه شناسی نقش فعالی را ایفا می کند اما در این بین جای یک فرد خالی است ، فردی که ضمن اطلاع از کلیات مباحث رشته عمران و آشنایی کلی با مهارتهای متخصصین فوق الذکر با اصول و تاکتیکهای دفاعی نیز آشنا باشد تا بتواند با طراحی اقداماتی پیشگیرانه (بر پایه اصولی که در بالا ذکر شد) خطر تخریب سد و تاسیسات وابسته به آن را بر اثر حوادث طبیعی نظیر سیل ، زلزله و... یا حوادث غیرطبیعی مثل حملات دشمن به حداقل برساند . نقش این فرد از این جهت کلیدی است که حتی اگر تمامی مهندسین قبلی کار خود را درست انجام داده باشند اما هیچ اقدامی در جهت تامین ایمنی سد و تاسیسات وابسته به آن صورت نگرفته باشد ، نتایج حاصل از وقوع حادثه می تواند خسارات جبران ناپذیر جانی و مالی را به جامعه وارد سازد . آن مهندس که نقشش کلیدی است مهندس پدافند غیرعامل است . بدیهی است که سد یک نوع از هزاران سازه ای است که مهندسین عمران آن را طراحی می کنند و در کنار هر طرح عمرانی می توان حضور یک مهندس پدافند غیرعامل را در جهت طراحی اقدامات پیشگیرانه و ایمنی آن طرح متصور شد . البته توانایی های مهندس پدافند غیرعامل به همین مورد ختم نمی شود . مهندس پدافند غیرعامل می تواند خود مستقیماً در طراحی سازه ای ، سازه های حفاظتی نظیر پناهگاهها ، آشیانه ها و... وارد گردد ، آن که در مکانیابی زیرساخت های مهم مانند سدها ، نیروگاهها ، پل ها ، شاهراهای ارتباطی و... برای تعیین موقعیت این زیرساخت ها با کمترین احتمال خطر به اظهارنظر بپردازد . 


- جایگاه پدافند غیرعامل در جامعه مهندسی کشور چیست ؟ به تازگی قرار است مبحث جدیدی تحت عنوان پدافند غیرعامل (مبحث 21) به مباحث 20 گانه مقررات ملی ساختمان اضافه گردد تا الزامات طراحی پدافند غیرعامل نیز در طراحی طرح های عمرانی گنجانده شود . همچنین امسال برای اولین بار دانشگاه صنعتی مالک اشتر اقدام به پذیرش دانشجویان رشته عمران در مقطع کارشناسی ارشد گرایش پدافند غیرعامل می نماید . هر چند انتظار می رود مسئولین به معرفی بیشتر این گرایش بپردازند تا داوطلبان بتوانند میزان تطابق مباحث مطروحه را با علایق خود بسجند و در مورد انتخاب این گرایش بهتر تصمیمی گیری کنند ، کما این که معرفی کامل این گرایش در این فرصت اندک نمی گنجد . همچنین اکثر وزارتخانه ها در درون خود واحدی را با این نام ایجاد نموده اند که خود اهمیت نقش پدافند غیرعامل را در سیاست های کلان کشور نشان می دهد . 


- به دوستانی که قصد انتخاب این گرایش را در انتخاب رشته آزمون کارشناسی ارشد امسال دارند تصویه می کنم به مطالب این متن بسنده نکنند و در این زمینه بیشتر تحقیق و بررسی نمایند . 

- در زیر لینک سایت سازمان پدافند غیرعامل کشور را قرار می دهم که می توان اطلاعاتی را در مورد این گرایش از آن کسب نمود . 
http://www.paydarymelli.ir 


- همچنین مقاله ای با عنوان نقش مهندسی در دفاع غیرعامل را ضمیمه این متن کرده ام که می تواند دید خوبی در زمینه رابطه پدافند غیرعامل و مهندسی به دست دهد . 


- بنده به عنوان عضو کوچکی از جامعه علمی بزرگ ایران  وظیفه خود دانستم تا اندک دانسته های خود در زمینه پدافند غیرعامل را در اختیار دوستان داوطلب ورود به مقطع کارشناسی ارشد و دیگر دوستان علاقمند قرار دهم . قطعاً متن فوق خالی از اشتباه نیست ، اگر نقص یا اشتباهی در مطالب فوق الذکر مشاهده نمودید خوشحال می شوم آن را گوشزد نمایید . 


- امیدوارم همه دوستان داوطلب ورود به دوره کارشناسی ارشد در انتخاب رشته امسال موفق باشند.